قادر وریا (10ی دیسامبری ئەم ساڵ، 60 ساڵ بە سەر دەرچوونی بەیاننامەی جیهانیی مافی مرۆڤ دا رادەبرێ) شێستەمین ساڵی دەرچوونی بەیاننامەی جیهانیی مافی مرۆڤ، جێی خۆیەتی لە كوردستان دا بایەخی تایبەتی پێ بدرێ و وەك بۆنەیەكی گرنگ سەیری بكرێ. بە داخەوە هەتا ئێستاش كۆمەڵگەی نێونەتەوەیی و بڕیاربەدەستانی دنیای ئەمڕۆ، ئامادە نین پرسی كورد لە زۆربەی بەشەكانی كوردستان، بە جۆرە كە هەیەو، وەك پرسێكی سیاسی و كێشەی نەتەوەیەكی وڵات داگیركراوو بێبەشكراو لە مافی پێكەوەنانی كیان و دەوڵەتی خۆی سەیر بكەن. ئێستا دەبێ شوكرانەبژێر بین كە لانیكەم ئامادەن لە دەلاقەی مافی مرۆڤەوە سەیری ئەم كێشەیە بكەن و لەم چوارچێوەیەدا دوو قسەی خێر بۆ نەتەوەكەمان بكەن، ئەگینا لە سەردەمانی پێشتردا، كوردیان بە تەواوی پشت گوێ خستبوو و تەنانەت ئامادە نەبوون لە سەر مافە ئینسانییەكانی تاكی كوردیش وەجواب بێن. بەیاننامەی جیهانیی مافی مرۆڤ لە مێژ ساڵە بووە بە رێنوێن و رێنیشاندەری مرۆڤەكان بۆ ئاگادار بوون لەو ماف و ئازادییانەی دنیا ددانی پێ داناون و سەلماندوونی. بووە بە پێوەرێك بۆ هەڵسەنگاندنی كارنامەی دەوڵەتان لە پێوەندی لەگەڵ خەڵكی ژێر دەسەڵاتدارەتیی ئەوان دا. ئەگەر ئەم ماف و ئازادییانە لە زۆر وڵاتی جیهان دا، نیهادینەو جێگیر بوون و لە رێگای پەسەندكردنی كونوانسیۆن و پەیماننامە تایبەتییەكانەوەو پێكهێنانی دەزگاو دامەزراوی جۆراوجۆرەوە، هەوڵی قووڵكردنەوەو پەرەپێدانیان دراوە، لە زۆر وڵات دا بەداخەوە هێشتا ددانیان پێدانەنراوەو، دانیشتووانیان بە تەواوی لێیان بێبەشن. ئێرانی ژێر دەسەڵاتدارەتیی كۆماری ئیسلامی، نموونەی ئەو وڵاتانەیە كە هیچ چەشنە رێزێك بۆ نێوەرۆكی ئەو بەیاننامەیە دانانێن و بە هەر شێوەیەك هەوڵ دەدەن دانیشتووان و خەڵكی ژێر فەرمانڕەوایی خۆیان، لە هەرچی ماف و ئازادییەكی بە مرۆڤەوە رەوا بینراوە، بێبەش كراون. بەڵام خەڵكی ئێران و لە پێشەوەی ئەوان نەتەوەی كورد لە رۆژهەڵاتی كوردستان، لە ئاكامی ناسینی ماف و ئازادییەكانی خۆیان دا لە لایەك و لە لایەكی دیكەوە بە ئاگاداری لە بایەخدانی كۆمەڵگەی نێونەتەوەیی بە مافی مرۆڤ، خەباتێكی مەدەنیی بەربڵاویان لە شكڵ و شێوەی جۆراوجۆردا دەست پێ كردوە كە دابین كران و بە رەسمی ناسرانی ماف و ئازادییەكانی مرۆڤ لە ئێرانی ئەمڕۆدا، ئامانجی سەرەكییەتی. سەرەڕای هەموو بەربەست و كەندو كۆسپ داتاشینێك، رۆژهەڵاتی كوردستان خاوەنی رێكخراوی مافی مرۆڤی كوردستان و سەدان تێكۆشەرو چالاكی ئەم بوارەیە. ئەگەرچی سەرۆكی ئەم رێكخراوەو دەیان تیكۆشەری بواری مافی مرۆڤ بە تاوانی لەقاودانی پێشێلكارییەكانی مافی مرۆڤ و، هەوڵدان بۆ هاتنەدی ئەو مافانە، ئێستا لە بەندیخانەی كۆماری ئیسلامی دان، بەڵام خەباتی مەدەنی و هەوڵدان بۆ ئەم ماف و ئازادییە مرۆییانەی بەیاننامەی جیهانیی مافی مرۆڤ و پەیماننامەكانی سەر بەو بەڵگەنامە مێژوویی و جیهانییە بە رەسمی ناسیون، بە شێوەی جۆراوجۆر بەردەوامە. ئەم مانگرتنە پڕشكۆیەی بەندییە سیاسی و مەدەنییە كوردەكان لە بەندیخانەكانی رێژیمی ئێران، لە مانگەكانی خەرمانان و رەزبەری ئەمساڵ دا بۆ ماوەی 45 رۆژ بەڕێوەیان برد، حەرەكەتێك بوو لە خزمەت ملكەج كردن بە رێژیمی كۆماری ئیسلامی لە ئاست مافەكانی مرۆڤ دا. بەڵام نەتەوەی كورد لە رۆژهەلاتی كوردستان، وەختایەك ئاكامی دڵخواز لە هەوڵ و تێكۆشانی پڕ لە قوربانیدانی رۆڵەكانی خۆی لە پێناوی مرۆڤ دا وەردەگرێ كە یەكیەتی، یەكگرتوویی، هاوكاریی و تەبایی لە نێوان سەرجەم تێكۆشەرانی سیاسی و مەدەنیی كورد لە نێوخۆو دەرەوەی وڵات دا هەبێ. 60 ساڵەی دەرچوونی بەیاننامەی جیهانیی مافی مرۆڤ دەتوانێ بۆنەیەكی گونجاو بێ بۆ پیشاندانی هاوهەنگاوی و هاودەنگی و، داواكردنی ماف و ئازادییە مرۆییەكانی گونجاو لەم بەیاننامەیەدا. نێوەڕۆكی ئەو بەیاننامەیە دەتوانێ ویستی هاوبەشی هەر هەموو حیزب و رێكخراوە سیاسییەكان و تێكۆشەران و چالاكانی مەدەنی و مرۆڤدۆست بێ. با لە ئێستاوە بیر لە كاری هاوبەش لە كوردستان و دەرەوەی وڵات بكەینەوەو پێكەوە بە پێشوازی 60 ساڵەی دەرچوونی بەیاننامەی جیهانیی مافی مرۆڤەوە بچین. بە دڵنیایی یەوە دەڵێم، هەم لە نێوخۆی كوردستان دەتوانین گەورەترین حەرەكەت بە نیشانەی بێزاری لە كارنامەی پڕ لە تاوان و جینایەتی كۆماری ئیسلامی وەڕێ بخەین، هەم لە دەرەوەی كوردستان و لە پێوەندی لەگەڵ رێكخراوە مرۆڤدۆستەكان دا دەتوانین شوێن لە سەر بڕیاری ئەوان لە پێوەندی گەڵ رێژیمی ئێران دا دابنێین بەو مەرجەی یەك بگرین، دەنگمان بكەین بە یەك و، هێزو تواناكانمان لە پێناوی گوشار هێنان بۆ كۆماری ئیسلامی و ملكەج كردنی بۆ مافی مرۆڤ، بخەینە سەر یەك.